De mythe van het gezonde glas wijn

Een glas wijn per dag gezond? Tijd voor een eerlijke herstart

“Een glaasje rode wijn is goed voor het hart.” Jarenlang klonk het bijna als een officieel gezondheidsadvies. Zeker in de jaren ’80 en ’90 kreeg dit idee veel aandacht. Maar hoe stevig is die uitspraak eigenlijk?

De gedachte komt vooral voort uit wat bekend werd als de French Paradox. Begin jaren ’90 publiceerden Renaud en De Lorgeril in The Lancet dat Fransen relatief veel verzadigd vet aten, maar minder hart- en vaatziekten leken te hebben dan verwacht. Rode wijn werd als mogelijke verklaring genoemd. Dat klonk aantrekkelijk: genieten én gezond bezig zijn.

Alleen was dit observationeel onderzoek. Er werd gekeken naar verbanden, niet naar oorzaken. Dat is een belangrijk verschil. Dat twee dingen samen voorkomen, betekent niet automatisch dat het één het ander veroorzaakt.

Later bleek dat veel van dit soort studies een denkfout bevatten. In de groep “niet-drinkers” zaten vaak mensen die eerder veel hadden gedronken en waren gestopt vanwege gezondheidsproblemen. Zij waren dus al minder gezond. Als je die vergelijkt met matige drinkers, lijkt het alsof matig drinken beschermend werkt. Dit wordt de “sick quitter bias” genoemd.

In 2016 liet een grote analyse van Stockwell en collega’s zien dat het beschermende effect grotendeels verdwijnt als je ex-drinkers uit de vergelijking haalt. En in 2018 kwam een enorme internationale analyse (Global Burden of Disease) met een duidelijke conclusie: het veiligste niveau van alcoholgebruik is nul. Hoewel bij sommige hartziekten een klein mogelijk voordeel werd gezien, werd dit meer dan gecompenseerd door verhoogde risico’s op onder andere borstkanker, darmkanker en leverziekten.

Was er sprake van fraude? Nee, er is geen bewezen vervalsing van het oorspronkelijke onderzoek. Wel waren er methodologische zwaktes en later ook voorbeelden van invloed van de alcoholindustrie op onderzoek, wat het vertrouwen geen goed deed.

Wat betekent dit voor jou, zeker als je 50+ bent en bewust met je gezondheid bezig bent? Het idee dat je een glas wijn nodig hebt voor je hart, kunnen we gerust loslaten. Alcohol is geen gezondheidsdrank, maar een genotsmiddel met risico’s. Hoe minder, hoe beter. Nul is vanuit gezondheidsperspectief het veiligst.

Wil je echt investeren in je hart en je toekomst? Denk dan aan wandelen, krachttraining, goed slapen, echte voeding en sociale verbinding. Dat zijn interventies met bewezen effect. Minder sexy dan een glas merlot misschien, maar je lichaam zal je dankbaar zijn.

Bronnen
Renaud S, de Lorgeril M. The Lancet, 1992.
Stockwell T et al. Journal of Studies on Alcohol and Drugs, 2016.
GBD 2016 Alcohol Collaborators. The Lancet, 2018.